Πότε αλλάζει η αλυσίδα ή ο ιμάντας χρονισμού και οι κίνδυνοι

Ο χρονισμός ενός αυτοκινήτου με εσωτερική καύση αποτελεί ένα από τα πλέον κρίσιμα συστήματα του κινητήρα και μπορεί να υλοποιηθεί είτε με αλυσίδα είτε με ιμάντα. Και οι δύο τεχνικές λύσεις εξυπηρετούν τον ίδιο βασικό σκοπό: τον ακριβή συγχρονισμό μεταξύ του στροφαλοφόρου και του εκκεντροφόρου, διασφαλίζοντας ότι οι βαλβίδες του κινητήρα ανοίγουν και κλείνουν ακριβώς στην κατάλληλη στιγμή κατά την διαδρομή του εμβόλου.

Χωρίς τέλειο συγχρονισμό, υπάρχει κίνδυνος το έμβολο να χτυπήσει τις βαλβίδες, οδηγώντας σε σοβαρές ζημιές στον κινητήρα. Ο ιμάντας χρονισμού συνήθως είναι οδοντωτός, με εσωτερικά δόντια, ενώ η αλυσίδα χρονισμού είναι μια αλυσίδα με ρόλους, παρόμοια με αυτήν ενός ποδηλάτου, αλλά πολύ πιο ανθεκτική.

Η αρχή λειτουργίας του χρονισμού

Για να καταλάβουμε τη σημασία του χρονισμού, πρέπει να εξετάσουμε πώς λειτουργεί ο κινητήρας τετραχρονικά. Αυτός ο συνεχής κύκλος επαναλαμβάνεται χιλιάδες φορές ανά λεπτό και απαιτεί τέλειο συγχρονισμό:

1. Εισαγωγή: ο έμβολος κατεβαίνει και οι βαλβίδες εισαγωγής ανοίγουν για να επιτρέψουν τον μείγμα αέρα-καυσίμου να εισέλθει στην καμπάνα. Σε αυτή τη φάση, οι βαλβίδες εξαγωγής παραμένουν κλειστές για να εξασφαλιστεί ένα κενό αποτελέσματος.

2. Συμπίεση: ο έμβολος ανεβαίνει και συμπιέζει το μείγμα, όλες οι βαλβίδες είναι κλειστές για να μεγιστοποιηθεί η πίεση στην καύση.

3. Καύση: η στιγμή που ο κινητήρας παράγει πραγματικά ισχύ. Το μπουζί ανάβει το μείγμα, και ο έμβολος πιέζεται προς τα κάτω από την πίεση της έκρηξης. Όλες οι βαλβίδες παραμένουν κλειστές για να αξιοποιηθεί ολόκληρη η ενέργεια.

4. Εξαγωγή: οι βαλβίδες εξαγωγής ανοίγουν για να απομακρύνουν τα καυσαέρια, ενώ οι βαλβίδες εισαγωγής παραμένουν κλειστές. Ο έμβολος ανεβαίνει εκ νέου, ωθεί τα καυσαέρια προς το σύστημα εξαγωγής.

Κατά τη διάρκεια όλου του κύκλου, ο εκκεντροφόρος λειτουργεί σε τέλεια συγχρονισμό με τον στροφαλοφόρο. Οποιαδήποτε παρεκτροπή από αυτόν τον συγχρονισμό μπορεί να προκαλέσει καταστροφικές ζημίες στον κινητήρα.

Σημάδια προειδοποίησης του χρονισμού

Ένας ασυνήθιστος θόρυβος στην περιοχή του χρονισμού πρέπει να σας ανησυχήσει και να ερευνηθεί άμεσα. Οι θόρυβοι ποικίλλουν από μεταλλικό κροτάλισμα (χαρακτηριστικό φθαρμένων αλυσίδων) έως τρίξιμο (χαρακτηριστικό κατεστραμμένων ιμάντων).

Άλλα σημάδια προειδοποίησης περιλαμβάνουν:

• Ασυνήθιστες δονήσεις στο ρελαντί
• Διαρροές λαδιού στην περιοχή του καλύμματος του χρονισμού
• Ο κινητήρας δεν ξεκινά ομαλά
• Μείωση της απόδοσης του κινητήρα
• Το λαμπάκι ελέγχου κινητήρα ανάβει στο ταμπλό

Διαφορά μεταξύ αλυσίδας και ιμάντα χρονισμού

Ιμάντας χρονισμού:

• Απαιτεί περιοδική αντικατάσταση
• Είναι πιο ήσυχος στη λειτουργία
• Ευκολότερος και φθηνότερος στην αντικατάσταση
• Ευαίσθητος σε ακραίες θερμοκρασίες
• Δεν χρειάζεται λίπανση

Αλυσίδα χρονισμού:

• Ισχυρή αντοχή, θεωρητικά για ολόκληρη τη ζωή του κινητήρα
• Απαιτεί συνεχή λίπανση με λάδι κινητήρα
• Πιο θορυβώδης στη λειτουργία
• Η αντικατάσταση είναι πιο δαπανηρή και πολύπλοκη
• Μπορεί να τεντωθεί με τον χρόνο, απαιτώντας ρύθμιση
• Πιο ανθεκτικός σε ακραίες θερμοκρασίες

Συνέπειες ελαττωματικού χρονισμού

Εάν ο χρονισμός αποτύχει ενώ ο κινητήρας λειτουργεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι καταστροφικές. Σε κινητήρες με επικάλυψη (οι περισσότεροι μοντέρνοι κινητήρες), τα έμβολα θα χτυπήσουν τις βαλβίδες, προκαλώντας:

• Κάμψη ή σπάσιμο βαλβίδων
• Φθορά εμβόλων
• Φθορά εκκεντροφόρου
• Πιθανή ζημιά στην κεφαλή κυλίνδρου
• Πολύ υψηλά κόστη επισκευών, μερικές φορές ακόμη και υπέρβαση της αξίας του αυτοκινήτου

Σε κινητήρες χωρίς επικάλυψη (λιγότερο συχνά), οι συνέπειες είναι λιγότερο σοβαρές, αλλά ο κινητήρας δεν θα λειτουργεί μέχρι την επισκευή.

Πρακτικά σημεία για ιδιοκτήτες

Είναι ζωτικής σημασίας να γνωρίζεις πώς είναι τοποθετημένος ο κινητήρας του αυτοκινήτου σου — εγκάρσια ή διαμήκης — για να μπορέσεις να αναγνωρίζεις γρήγορα τη θέση του χρονισμού. Αυτή τη γνώση σε βοηθά να αντιδράσεις γρήγορα αν ο χρονισμός αρχίσει να βγάζει ύποπτους θορύβους.

Όταν προγραμματίζεις την αντικατάσταση του χρονισμού, βεβαιώσου ότι ο μηχανικός αντικαθιστά και:

• τον τροχό τεντώματος και τους οδηγούς τροχών
• την αντλία νερού (εάν βρίσκεται συνδεδεμένη με τον χρονισμό)
• τις φλάντζες και τις στεγανοποιήσεις στην περιοχή
• ενδεχομένως ρυθμιστές ή αποσβεστήρες κραδασμών

Η αντικατάσταση όλων αυτών των εξαρτημάτων μαζί με τον χρονισμό αποτρέπει μελλοντικές βλάβες και εξοικονομεί κόστη εργασίας, καθώς η πρόσβαση σε αυτά τα εξαρτήματα απαιτεί ήδη την αποσυναρμολόγηση του χρονισμού.