Τα επτά πιο ανακυκλώσιμα εξαρτήματα αυτοκινήτου και το περιβάλλον

Τα περισσότερα εξαρτήματα ενός αυτοκινήτου είναι αναλώσιμα και πρέπει να αντικαθίστανται περιοδικά ανάλογα με την ποιότητά τους, τον τρόπο οδήγησης του οδηγού και τον τρόπο συντήρησης του οχήματος. Ανεξάρτητα από το εάν ένα εξάρτημα φθείρεται λόγω χρήσης ή χρειάζεται αντικατάσταση μετά από ατύχημα, είναι σημαντικό να διασφαλίζουμε πάντα ότι όλα τα εξαρτήματα του οχήματος λειτουργούν σε άριστη κατάσταση.

Όταν πραγματοποιείτε μόνοι σας μια εργασία συντήρησης, είναι ουσιώδες να ανακυκλώνετε τα φθαρμένα εξαρτήματα αντί να τα πετάτε στα απορρίμματα. Πολλά εξαρτήματα αυτοκινήτου περιέχουν πολύτιμα υλικά που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, αλλά και επιβλαβείς ουσίες που μπορούν να ρυπάνουν σοβαρά το περιβάλλον εάν απορριφθούν ακατάλληλα. Η ανακύκλωση όχι μόνο προστατεύει τη φύση αλλά συνεισφέρει και στη μείωση του κόστους παραγωγής των νέων εξαρτημάτων και στη διατήρηση των φυσικών πόρων.

Το λάδι κινητήρα και τα φίλτρα λαδιού

Το λάδι κινητήρα είναι ένα από τα πλέον συχνά αντικαθιστώμενα εξαρτήματα ενός αυτοκινήτου, και χρειάζεται αλλαγή σε διαστήματα 5.000–10.000 χλμ., ανάλογα με τον τύπο λαδιού που χρησιμοποιείται και τις συνθήκες λειτουργίας. Σε αντίθεση με πολλά άλλα αναλώσιμα, το λάδι δεν φθείρεται με την παραδοσιακή έννοια — χάνει τις λιπαντικές του ιδιότητες μέσω της συσσώρευσης ρύπων, μικροσκοπικών μεταλλικών υπολειμμάτων από τις επιφάνειες επαφής και φθοράς των προσθέτων του μείγματος.

Αυτή η ιδιότητα καθιστά το χρησιμοποιημένο λάδι εξαιρετικά ανακυκλώσιμο. Μέσω προχωρημένων διεργασιών ριζικής καθαρισμού, το λάδι μπορεί να καθαριστεί από ακαθαρσίες και να μετατραπεί σε βασικό λάδι για νέα λιπαντικά ή να χρησιμοποιηθεί ως πηγή ενέργειας σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές. Ένα μόνο λίτρο χρησιμοποιημένου λαδιού που απορρίπτεται λανθασμένα μπορεί να μολύνει έως και ένα εκατομμύριο λίτρα υπόγειων υδάτων, γι’ αυτό η ανακύκλωση είναι κρίσιμη.

Τα φίλτρα λαδιού επίσης αντιπροσωπεύουν εξαιρετικά σημεία ανακύκλωση. Περιέχουν ατσάλι σε ποσοστό έως 90%, ένα πολύτιμο και πλήρως ανακυκλώσιμο μέταλλο. Πριν από την ανακύκλωση, το φίλτρο πρέπει να αδειάσει πλήρως από λάδι· έπειτα το μεταλλικό περίβλημα μπορεί να λιώσει και να επαναχρησιμοποιηθεί στην παραγωγή νέων εξαρτημάτων. Τα περισσότερα εξουσιοδοτημένα συνεργεία αυτοκινήτων συλλέγουν δωρεάν το χρησιμοποιημένο λάδι και τα φίλτρα, και είναι νομικά υποχρεωμένα να το κάνουν.

Γυαλί και παρμπρίζ

Τα παρμπρίζ αυτοκινήτων έχουν μέση διάρκεια ζωής περίπου 5 χρόνια, αλλά αυτό εξαρτάται από τις οδικές συνθήκες, τη συχνότητα χρήσης και την έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες. Σε αντίθεση με το κοινό γυαλί, τα παρμπρίζ αποτελούνται από μια δομή laminatée: ένα ενδιάμεσο στρώμα PVB (πολυβινυλοβουτυράλιο) παγιδευμένο ανάμεσα σε δύο γυάλινες επιφάνειες.

Αυτή η δομή εξυπηρετεί έναν ουσιώδη ασφαλιστικό σκοπό — σε περίπτωση πρόσκρουσης το παρμπρίζ θρυμματίζεται σε χιλιάδες μικρά θραύσματα που παραμένουν προσκολλημένα στο στρώμα του πλαστικού, αποτρέποντας τραυματισμούς. Ωστόσο, αυτή η δομή κάνει την ανακύκλωση πιο περίπλοκη από το απλό γυαλί.

Οι σύγχρονες τεχνολογίες ανακύκλωσης μπορούν να διαχωρίσουν αποτελεσματικά τα τρία στρώματα, αποκαθιστώντας τόσο το γυαλί όσο και το PVB. Το γυαλί που ανακτάται μπορεί να μετατραπεί σε ίνες γυαλιού για μονώσεις, να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή γυαλιού νέας παραγωγής ή ακόμα και σε υλικά για αμυδροβιομηχανικές εφαρμογές. Το PVB μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές, από χαλιά μέχρι υλικά συσκευασίας.

Το πίσω παρμπρίζ και τα πλευρικά τζάμια κατασκευάζονται από γυαλί ασφαλείας, το οποίο θραύεται σε μικρά κομμάτια με αιχμηρές άκρες. Τα τζάμια αυτά είναι ευκολότερα στην ανακύκλωση από το παρμπρίζ, και η διαδικασία είναι παρόμοια με αυτή της γενικής γυάλινης ανακύκλωσης.

Ελαστικά

Τα ελαστικά αντιπροσωπεύουν ένα από τα πιο πιεστικά περιβαλλοντικά ζητήματα στην αυτοκινητοβιομηχανία. Παγκοσμίως παράγονται εκατοντάδες εκατομμύρια ελαστικά ετησίως, και η ανεπιτυχής αποθήκευση ή η ακατάλληλη απόρριψη τους δημιουργεί σημαντικά προβλήματα. Τα ελαστικά αποτελούνται από συνθετικό και φυσικό καουτσούκ, χάλυβα, ινές ίνες και διάφορους χημικούς συνδέσμους που τους προσδίδουν αντοχή και διάρκεια.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι τα ελαστικά είναι πρακτικά μη βιοδιασπώμενα — μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον για αιώνες. Επίσης, οι προσπάθειες καύσης τους είναι εξαιρετικά επικίνδυνες και παράνομες, με την απελευθέρωση τοξικών ουσιών όπως διοξίνες, φουράνια και πολυκρυσταλλικές αρωματικές ύλες, που είναι καρκινογόνες.

Οι τεχνολογίες ανακύκλωσης ελαστικών έχουν εξελιχθεί σημαντικά. Η διαδικασία ξεκινά με το κόψιμο και τη θραύση σε μικρότερα κομμάτια, ακολουθούμενο από τον διαχωρισμό των μεταλλικών εξαρτημάτων μέσω μαγνητικών διαχωριστών. Το καουτσούκ που θρυμματίζεται μπορεί στη συνέχεια να μετατραπεί σε:

• Κόκκοι καουτσούκ για συνθετικά γήπεδα grass ή αθλητικές εγκαταστάσεις
• Δημιουργία ασφαλτικής επιφάνειας με καουτσούκ για πιο ήσυχους και ανθεκτικούς δρόμους
• Βιομηχανικά πατάκια και αντιολισθητικές επιφάνειες
• Ανταλλακτικά αυτοκινήτων όπως προφυλακτήρες και ηχομονωτικά υλικά
• Εναλλακτικό καύσιμο σε βιομηχανικούς φούρνους, δεδομένου ότι τα ελαστικά παρέχουν υψηλό θερμικό απόθεμα

Στην Ελλάδα υπάρχουν συστήματα συγκέντρωσης ελαστικών σε εθνικό επίπεδο. Πολλοί λιανοπωλητές ελαστικών προσφέρουν δωρεάν παραλαβή παλιών ελαστικών με την αγορά νέων και ορισμένοι προσφέρουν εκπτώσεις για την προώθηση της ανακύκλωσης.

Συστατικά του κινητήρα

Ο κινητήρας είναι η καρδιά κάθε αυτοκινήτου και περιέχει εκατοντάδες πολύπλοκα εξαρτήματα που μπορούν να επανακτήσουν ή να ανακυκλωθούν. Ο στροφαλοφόρος, η κεφαλή, ο στροφαλοφόρος άξονας, οι εκκεντροφόροι, οι εμβολοφόροι, οι δακτυλίοι και πολλά άλλα μέρη αποτελούνται από αλουμίνιο, χάλυβα ή άλλα πολύτιμα μέταλλα που μπορούν να ανακτηθούν.

Η επανακατασκευή κινητήρων ολόκληρων ή εξαρτημάτων από αυτά αποτελεί μια ακμάζουσα βιομηχανία. Ένας κινητήρας που έχει ξεπεράσει τα τεχνικά του όρια μπορεί να αποσυναρμολογηθεί πλήρως, να καθαριστεί και να επανακατασκευαστεί με περιλαμβάνοντας:

• Επανασύνταξη κυλίνδρων για εξάλειψη της φθοράς και αποκατάσταση των αρχικών διαστάσεων
• Αντικατάσταση ρουλεμάν στροφαλοφόρου και εκκεντροφόρου
• Λίπανση βαλβίδων και αντικατάσταση φθαρμένων οδηγών
• Δυναμική ισορροπία των κινούμενων συνόλων
• Αντικατάσταση των φλαντζών και των ελασμάτων

Αυτή η διαδικασία μπορεί να φέρει έναν κινητήρα σε προδιαγραφές σχεδόν ίδιες με αυτές ενός καινούριου, αλλά σε ένα πολύ μικρότερο κόστος. Οι κινητήρες που ανακατασκευάζονται είναι ιδιαίτερα περιζήτητοι για παλαιότερα οχήματα ή για την αποκατάσταση κλασικών αυτοκινήτων.

Ακόμα και όταν ένας κινητήρας δεν μπορεί να ανακατασκευαστεί λόγω σοβαρών βλαβών, τα μεταλλικά εξαρτήματα παραμένουν εξαιρετικά πολύτιμα. Το αλουμίνιο από τον κύλινδρο και την κεφαλή μπορεί να λιωθεί και να επαναχρησιμοποιηθεί με ίδιες ιδιότητες. Το χάλυβα από τον στροφαλοφόρο, τους δακτυλίους και άλλα εξαρτήματα μπορεί επίσης να λιωθεί και να χρησιμοποιηθεί σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές.

Μεταλλικά εξαρτήματα

Τα μεταλλικά υλικά αντιπροσωπεύουν ίσως την πιο πολύτιμη και εύκολη στην ανακύκλωση κατηγορία υλικών ενός αυτοκινήτου. Ένα μεσαίο αυτοκίνητο περιέχει περίπου το 65-70% μέταλλο στο σύνολό του, συμπεριλαμβανομένου του χάλυβα, αλουμινίου, χαλκού, ψευδάργυρου και άλλων κραμάτων.

• Ο χάλυβας σχηματίζει τη δομή της αμαξω riz και του πλαισίου, καθώς και πολλές μηχανικές συνιστώμενες, μείνοντας την ενέργεια μέχρι 75% σε σχέση με την παραγωγή από ορυκτό μέταλλο. Στοιχεία από χάλυβα περιλαμβάνουν:

  • Αμαξώματα και εξωτερικά πάνελ
  • Σκελετός και πλαίσιο
  • Αναρτήσεις και συστήματα φρένων
  • Συνιστώμενα συστήματα εξάτμισης
  • Ελατήρια και εξαρτήματα ελαστικά

• Το αλουμίνιο βρίσκεται ολοένα και πιο συχνά στα σύγχρονα οχήματα λόγω του εξαιρετικού λόγου αντοχής/βάρους. Τα εξαρτήματα αλουμινίου όπως ζάντες, μπλοκ κινητήρα, καπάκια κινητήρα, ραδιέτορα και διάφορα διακοσμητικά εξαρτήματα μπορούν να ανακυκλωθούν. Η ανακύκλωση του αλουμινίου εξοικονομεί έως και 95% ενέργειας σε σχέση με την παραγωγή αλουμινίου από πρωτογενείς πόρους και μπορεί να χρησιμοποιηθεί αμέτρητες φορές.

• Ο χαλκός βρίσκεται σε καλώδια, ψύκτες, εναλλακτήρες και διάφορα ηλεκτρονικά εξαρτήματα. Είναι ένα εξαιρετικά πολύτιμο και πλήρως ανακυκλώσιμο μέταλλο, γι’ αυτό τα οχήματα που αποσύρονται συχνά γίνονται στόχος κλοπής καλωδίων.

• Άλλα μέταλλα όπως ο ψευδάργυρος (γαλβάνωση και πρόληψη διάβρωσης), ο μόλυβδος (μπαταρίες και ηχομονωτικά υλικά) και τα πολύτιμα μέταλλα από τους καταλύτες (ωστόσο πλατίνα, παλάντιο, ροδιού) προσθέτουν επιπλέον αξία στη διαδικασία ανακύκλωσης.

Πολλοί ιδιοκτήτες παλαιών ή σοβαρά κατεστραμμένων αυτοκινήτων τα παραδίδουν σε κέντρα αποσυναρμολόγησης ή καύσης, όπου μπορούν να λάβουν μετρητά ανάλογα με το βάρος και το τύπο των recuperable μετάλλων. Αυτή η πρακτική όχι μόνο παρέχει οικονομικό όφελος, αλλά εξασφαλίζει ότι τα πολύτιμα μέταλλα επιστρέφουν στον κύκλο παραγωγής.

Πλαστικά εξαρτήματα

Αν και ίσως δεν φαίνεται άμεσα, ένα σύγχρονο αυτοκίνητο περιέχει μεταξύ 150-200 kg πλαστικών υλικών, αντιπροσωπεύοντας περίπου 10-15% του συνολικού βάρους του οχήματος. Αυτά τα πλαστικά κυμαίνονται από πολυπροπυλένιο (PP) και πολυαιθυλένιο (PE) έως ABS, πολυουρεθάνη και διάφορα σύνθετα υλικά.

Τα πλαστικά χρησιμοποιούνται εκτενώς σε:

• Ταμπλό οργάνων και κεντρική κονσόλα, που μπορούν να ζυγίζουν μόνες τους 10-15 kg
• Ταπετσαρία θυρών και εσωτερικά διακοσμητικά πάνελ
• Μπάρες προστασίας (pare-chocs), που σε νέα οχήματα μπορούν να ζυγίζουν 5-8 kg η κάθε μια
• Σχάρα ψύξης και διάφορα εξωτερικά διακοσμητικά μέρη
• Εξαρτήματα κάτω από την καπό όπως τα καλύμματα φίλτρων αέρα, καπάκια κινητήρα, δεξαμενές υγρών
• Σύστημα αερισμού και κλιματισμού — αεραγωγοί και τρύπες αερισμού
• Ηχομονωτικά και θερμικά υλικά

Η ανάκτηση και ανακύκλωση των πλαστικών αυτοκινήτου παρουσιάζει ειδικές προκλήσεις καθώς κάθε όχημα μπορεί να περιέχει έως και 20 διαφορετικούς τύπους πλαστικών. Η σωστή ταξινόμηση είναι ουσιαστική για την απόκτηση ποιοτικών πλαστικών υλικών. Ευτυχώς, οι περισσότερες αυτοκινητοβιομηχανίες ετικετούν τα πλαστικά εξαρτήματα με κώδικες προσδιορισμού που διευκολύνουν τον διαχωρισμό.

Η διαδικασία ανακύκλωσης περιλαμβάνει:

1. Αποσυναρμολόγηση των πλαστικών εξαρτημάτων από το όχημα
2. Διαλογή ανά τύπο πλαστικού
3. Λιθοτρίψιμο σε μικρούς κόκκους
4. Πλύσιμο για την αφαίρεση ακαθαρσιών
5. Λίωση και εξώθηση σε νέους κόκκους

Οι ανακυκλωμένες πλαστικές ύλες μπορούν να μετατραπούν σε νέα εξαρτήματα για τη βιομηχανία αυτοκινήτων ή να χρησιμοποιηθούν σε άλλους κλάδους — από έπιπλα μέχρι οικοδομικά υλικά. Οι σύγχρονοι κατασκευαστές αυτοκινήτων χρησιμοποιούν ολοένα και συχνότερα πλαστικά ανακυκλωμένα σε νέα οχήματα, κάποιες μάρκες πολυτελείας χρησιμοποιούν ακόμη και 30-40 kg πλαστικών ανακυκλωμένων ανά όχημα.

Μπαταρίες αυτοκινήτου και ηλεκτρονικά εξαρτήματα

Οι μπαταρίες αυτοκινήτου με βάση το μολύβδινο οξύ είναι από τα πιο τοξικά αλλά και τα ευκολότερα ανακυκλώσιμα εξαρτήματα ενός οχήματος. Μία τυπική μπαταρία περιέχει περίπου 8-10 kg μόλυβδο, 3-4 λίτρα θειικού οξέος και ένα πλαστικό περίβλημα. Όλα αυτά τα εξαρτήματα είναι εξαιρετικά πολύτιμα και πλήρως ανακυκλώσιμα.

Ο μόλυβδος είναι ένα βαρύ τοξικό μέταλλο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρά νευρολογικά προβλήματα, βλάβες στα νεφρά και άλλα θέματα υγείας. Γι’ αυτό σχεδόν όλες οι χώρες έχουν εφαρμοσει αυστηρά συστήματα συλλογής και ανακύκλωσης των μπαταριών αυτοκινήτων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ποσοστό ανακύκλωσης των μπαταριών αυτοκινήτων ξεπερνά το 99%, αποτελώντας ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα ανακύκλωσης.

Η διαδικασία ανακύκλωσης των μπαταριών περιλαμβάνει:

• Αποστράγγιση του οξέος που μπορεί να εξουδετερωθεί και μετατραπεί σε θειικό νάτριο (χρησιμοποιείται σε απορρυπαντικά) ή να καθαριστεί και να επαναχρησιμοποιηθεί
• Σπάσιμο της μπαταρίας και διαχωρισμό των εξαρτημάτων
• Λίωση του μολύβδου που στη συνέχεια καθαρίζεται και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή νέων μπαταριών (80% του μολύβδου μίας νέας μπαταρίας προέρχεται από την ανακύκλωση)
• Ανακύκλωση του περιβλήματος από πλαστικό που μπορεί να μετατραπεί σε καινούργια καλύμματα ή άλλα πλαστικά προϊόντα

Τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα του αυτοκινήτου περιέχουν ένα ευρύ φάσμα πολύτιμων και τοξικών υλικών. Modules όπως ΕCU (ηλεκτρονικό control unit), TCU (ηλεκτρονικό κιβωτίου ταχυτήτων), αερόσακοι, αισθητήρες και άλλα συστήματα περιέχουν:

• Πολύτιμοι λίθοι όπως χρυσός, ασήτι και πλαδήιο σε μικρές αλλά πολύτιμες ποσότητες
• Χαλκός από καλώδια και τυπωμένα κυκλώματα
• Τοξικές ουσίες όπως υδράργυρος, καδμίο και ορισμένοι υφασμάτινοι αναστολείς.fl

Η ανάκτηση αυτών των υλικών απαιτεί ειδικές διαδικασίες αποσυναρμολόγησης και διαχωρισμού. Τα πολύτιμα μέταλλα ανακτώνται μέσω χημικών και ηλεκτροχημικών διεργασιών, ενώ τα επαναχρησιμοποιήσιμα εξαρτήματα μπορούν να δοκιμαστούν και να πωληθούν ως μεταχειρισμένα εξαρτήματα.

Σημαντικές παρατηρήσεις:

• Μην πετάτε ποτέ μια μπαταρία αυτοκινήτου στα οικιακά απορρίμματα
• Οι περισσότεροι πωλητές μπαταριών δέχονται παλιές μπαταρίες και προσφέρουν μια μείωση στην αγορά μίας καινούργιας (σύστημα επιστροφής-εγγύηση)
• Τα ελαττωμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα μπορούν να αποσταλούν σε κέντρα συλλογής DEEE (Deșeuri de Echipamente Electrice și Electronice)
• Ελέγξτε με τον μηχανικό σας εάν δέχεται την παραλαβή των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων προς ανακύκλωση

Ο ρόλος καθενός από εμάς στην προστασία του περιβάλλοντος μέσω της σωστής ανακύκλωσης των εξαρτημάτων αυτοκινήτου δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Κάθε εξαρτήματα που ανακυκλώνεται σημαίνει λιγότερο φυσικό πόρο που εξαντλείται, λιγότερη ενέργεια που καταναλώνεται και λιγότερη ρύπανση. Επιπλέον, η βιομηχανία της ανακύκλωσης δημιουργεί θέσεις εργασίας και συμβάλλει στην κυκλική οικονομία, μετατρέποντας τα απόβλητα σε πολύτιμους πόρους.