Το σχέδιο του Τσαουσέσκου για 3200 χλμ αυτοκινητόδρομων στη Ρουμανία

Η Ρουμανία βρίσκεται σήμερα ανάμεσα στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την ποιότητα των οδικών υποδομών, παρά το γεγονός ότι πριν από περισσότερα από πενήντα χρόνια υπήρξε ένα φιλόδοξο σχέδιο για την κατασκευή ενός εθνικού δικτύου αυτοκινητοδρόμων. Τριάντα τρία χρόνια μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, η χώρα μας αντιμετωπίζει μια από τις πιο ελλειπείς οδικές υποδομές στην Ευρώπη, εγείροντας ερωτήματα για τη χαμένη ευκαιρία ενός έργου μεγάλης κλίμακας του παρελθόντος.

Η Ρουμανία σήμερα βρίσκεται στην τελευταία θέση στην κατάταξη της ΕΕ όσον αφορά την ποιότητα των δρόμων, με τη Βουλγαρία να ακολουθεί και αυτή στην 34η θέση από 40 χώρες που αξιολογήθηκαν. Αυτή η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο ανησυχητική αν λάβουμε υπόψη ότι η χώρα μας εμφανίζει τα περισσότερα τροχαία θανατηφόρα ανά κατοίκους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αρχική όραση της κομμουνιστικής περιόδου

Μεταξύ των ετών 1967-1969, επί της περιόδου του Nicolae Ceaușescu, σχεδιάστηκε ένα φιλόδοξο σχέδιο για την ανάπτυξη του οδικού δικτύου της Ρουμανίας. Το έγγραφο, συνταγμένο από τους πιο φημισμένους μηχανικούς της χώρας στην εποχή αυτή, προέβλεπε την κατασκευή 3200 χλμ αυτοκινητοδρόμων που θα συνέδεαν όλες τις περιοχές της Ρουμανίας.

Το σχέδιο είχε μια σαφή γεωγραφική λογική και στόχευε στη δημιουργία ενός συνεκτικού δικτύου ταχύμεταφοράς ανάμεσα στις κύριες οικονομικές ζώνες της χώρας. Το πρόγραμμα επρόκειτο να εφαρμοστεί μετά το 1990, αποδεικνύοντας ότι υπήρχαν μακροπρόθεσμα σχέδια για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών.

Sursa foto: magazinsalajean.ro

Οι κύριες συνιστώσες του σχεδιαζόμενου δικτύου

Αυτοκινητόδρομος Δύση-Ανατολή

Ο κύριος πυλώνας του σχεδίου ήταν ένας αυτοκινητόδρομος που θα ένωνε το Τίμιșoară με τη Βάμα Βέχε, διασχίζοντας τη χώρα από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Η διαδρομή προέβλεπε τη διέλευση από:

• Δρόβετα Τουρνού Σεβερίν
• Κραϊόβα
• Αλεξάνδρια
• Βουκουρέστι

Αυτή η κύρια οδική αρτηρία θα διευκόλυνε τη μεταφορά εμπορευμάτων και ατόμων μεταξύ της περιοχής των συνόρων με τη Γιουγκοσλαβία και της ακτής της Μαύρης Θάλασσας, συνδέοντας τα κύρια βιομηχανικά κέντρα του νότου της χώρας.

Η σύνδεση Μουντενίας-Μολδοβίας

Ένα δεύτερο σημαντικό στοιχείο αφορούσε τη σύνδεση της Μουντεινίας με τη Μολδοβία μέσω ενός αυτοκινητόδρομου που θα ξεκινούσε από τη Πλοϊέστι και θα περνούσε από:

• Μουζάου
• Φοτσιάνι
• Μάλαου
• Σουτσεάβα
• Συνέχιση μέχρι σχεδόν τα σύνορα με την Ουκρανία (τότε ΕΣΣΔ)

Η σύνδεση Τρανσυλβανίας-Μολδοβίας

Το σχέδιο προέβλεπε επίσης τη σύνδεση της Τρανσυλβανίας με τη Μολδοβία, ολοκληρώνοντας έτσι το κύριο τρίγωνο της χώρας και διασφαλίζοντας προσβασιμότητα ανάμεσα σε όλες τις ιστορικές περιοχές.

Ιστορικό πλαίσιο και οι ρίζες του σχεδίου

Αν και τεκμηριώθηκε επίσημα κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής περιόδου, αυτό το σχέδιο αυτοκινητοδρόμων φαίνεται να έχει ρίζες στην προπολεμική περίοδο. Η Ρουμανία διέθετε ήδη μηχανικούς και ειδικούς ικανούς να σκέφτονται την υποδομή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η εφαρμογή αυτού του σχεδίου θα απαιτούσε επένδυση περίπου 19 δισεκατομμυρίων ευρώ, ποσό σημαντικό για την οικονομία της χώρας εκείνης της εποχής. Ωστόσο, το κόστος πρέπει να αξιολογηθεί σε σχέση με τα οφελήματα σε μακροπρόθεσμο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.

Η κατάσταση των υποδομών το 1989 και η εξέλιξη μετά την πτώση

Κληρονομιά του 1989

Στο τέλος του κομμουνιστικού καθεστώτος, η Ρουμανία διέθετε μόνο 117 χλμ αυτοκινητόδρομών:

• 96 χλμ στην διαδρομή Βουκουρεστί-Πιτεέςτι
• 17 χλμ προς την ακτή
• Μερικά μόνο αστικά τμήματα

Πρόοδος μετά την Επανάσταση

Η ανάπτυξη μετά το 1989 ήταν απογοητευτική όσον αφορά το ρυθμό κατασκευής:

• 2004: Ολοκλήρωση του πρώτου τμηματος μετά την Επανάσταση (Βουκουρέστι-Fundulea-Drajna)
• 2022: Περίπου 981 χλμ αυτοκινητόδρομοι και δρόμοι ταχείας κυκλοφορίας
• Σήμερα: Σχεδόν 1000 χλμ συνολικά

Αυτοί οι αριθμοί τοποθετούν τη Ρουμανία μακριά από τις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες:

• Ισπανία: 16.204 χλμ
• Γερμανία: 12.845 χλμ
• Γαλλία: 11.882 χλμ

Οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις του μη πραγματοποιημένου σχεδίου

Απωλεσθέντα οικονομικά οφέλη

Η εφαρμογή του αρχικού σχεδίου θα μπορούσε να μεταμορφώσει ριζικά την ρουμανική οικονομία μέσω:

• Μείωσης κόστους μεταφορών
• Έλξης ξένων επενδύσεων
• Ανάπτυξης τουρισμού
• Δημιουργίας θέσεων εργασίας στη κατασκευή και σε συναφείς υπηρεσίες

Οι τρέχουσες συνέπειες της ελλιπούς υποδομής

Η έλλειψη συνεκτικού δικτύου αυτοκινητόδρομων αντικατοπτρίζεται σε:

• Υψηλό κόστος εφοδιαστικής αλυσίδας για επιχειρήσεις
• Υπερβολικοί χρόνοι ταξιδιού
• Αυξανόμενη ρύπανση στις πόλεις που διασχίζονται από διαμετακομιστικά δρομολόγια
• Συχνά οδικά δυστυχήματα σε υπερφορτωμένους εθνικούς δρόμους

Μαθήματα για το μέλλον

Το σχέδιο της κομμουνιστικής περιόδου, ανεξάρτητα από το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκε, αποδεικνύει ότι η Ρουμανία διέθετε τεχνική ικανότητα και οράματα για την ανάπτυξη των υποδομών. Σήμερα, καθώς προσπαθούμε να καλύψουμε το χάσμα με τους ευρωπαίους εταίρους, η εμπειρία του παρελθόντος προσφέρει σημαντικά μαθήματα σχετικά με τη σημασία του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και της συνεπούς υλοποίησης σημαντικών έργων υποδομής.