Czym jest filtr oleju i kiedy należy go wymienić

Filtr oleju jest jednym z najważniejszych elementów układu smarowania silnika i odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu jego sprawności oraz długiej żywotności. Choć może wydawać się prostym podzespołem, jego funkcja jest niezwykle istotna: podczas gdy olej smaruje i oczyszcza silnik, filtr dba o czystość oleju, chroniąc wszystkie ruchome części mechaniczne.

Niefiltrowany lub źle filtrowany olej z czasem gromadzi drobne cząstki metalu, resztki spalania oraz zanieczyszczenia, które prowadzą do zwiększonego zużycia pompy oleju oraz uszkodzeń wewnętrznych powierzchni silnika, takich jak tłoki, wał korbowy czy pierścienie tłokowe.

Jak działa filtr oleju

Filtry oleju są montowane na silniku za pomocą połączenia gwintowanego, na specjalnie zaprojektowanym gnieździe. Między filtrem a silnikiem znajduje się uszczelka, która umożliwia przepływ oleju. Każdy pojazd posiada dedykowane mocowanie filtra na bloku silnika, różniące się w zależności od producenta i modelu.

Proces filtracji

Pompa oleju zasysa olej z miski olejowej i tłoczy go przez układ smarowania, kierując go najpierw do filtra. Tam olej jest oczyszczany za pomocą złożonego systemu wykonanego z włókien syntetycznych lub specjalnego papieru, ułożonych w harmonijkę w celu zwiększenia powierzchni filtracyjnej. Pod wpływem ciśnienia olej przechodzi przez medium filtracyjne, gdzie zatrzymywane są cząstki stałe i zanieczyszczenia. Oczyszczony olej wraca następnie do silnika, gotowy do smarowania i chłodzenia.

Skuteczność filtracji mierzona jest w mikronach — większość nowoczesnych filtrów zatrzymuje cząstki o wielkości 20–30 mikronów. Włókna syntetyczne stosowane we współczesnych filtrach zapewniają lepszą filtrację i dłuższą żywotność niż tradycyjne filtry papierowe.

Zawór bypass i ochrona silnika

Niektóre filtry oleju wyposażone są w zawór bypass, który pełni funkcję zabezpieczającą silnik. W przypadku całkowitego zatkania filtra na skutek nadmiernych zanieczyszczeń, zawór otwiera się automatycznie, umożliwiając dopływ oleju do silnika nawet bez filtracji. Jest to rozwiązanie znacznie lepsze niż całkowity brak smarowania, który mógłby doprowadzić do szybkiego zatarcia silnika.

Zawór bypass uruchamia się, gdy różnica ciśnień pomiędzy wejściem a wyjściem filtra staje się zbyt duża — zazwyczaj przy 8–10 barach. To prosty, ale bardzo skuteczny mechanizm chroniący silnik w sytuacjach ekstremalnych.

Czytaj także

Dlaczego olej silnikowy dostaje się do filtra powietrza?

Olej silnikowy nigdy nie powinien znajdować się w filtrze powietrza. W zależności od tego, jak się tam dostał, mogą być...

Kiedy wymieniać filtr oleju

Zaleca się wymianę filtra oleju przy każdej wymianie oleju silnikowego. Standardowe interwały to:

• Oleje mineralne: co 7 500–10 000 km
• Oleje syntetyczne: co 15 000–20 000 km lub zgodnie z zaleceniami producenta
• Trudne warunki eksploatacji: skrócenie interwałów nawet o 30%

Objawy wskazujące na pilną konieczność wymiany filtra

• Widoczny spadek ciśnienia oleju na desce rozdzielczej
• Metaliczne dźwięki z silnika, szczególnie podczas zimnego rozruchu
• Olej staje się bardzo ciemny i gęsty
• Spadek mocy silnika lub zwiększone zużycie paliwa
• Zapalenie się kontrolki ciśnienia oleju

Skutki zaniedbania wymiany filtra oleju

Zaniedbanie regularnej wymiany filtra oleju może prowadzić do poważnych uszkodzeń silnika. Krążące w oleju cząstki metalu przyspieszają zużycie wszystkich ruchomych elementów, co może skutkować:

• Przedwczesnym zużyciem panewek wału korbowego i wałka rozrządu
• Uszkodzeniem powierzchni cylindrów i pierścieni tłokowych
• Zatykaniem kanałów olejowych
• Zużyciem turbosprężarki (w silnikach doładowanych)
• Wysokimi kosztami napraw lub koniecznością wymiany silnika

Wysokiej jakości filtr oleju, wymieniany w odpowiednich odstępach czasu, może wydłużyć żywotność silnika o dziesiątki tysięcy kilometrów. Koszt filtra jest znikomy w porównaniu z kosztami poważnych napraw, dlatego profilaktyczna konserwacja jest rozsądną inwestycją.

Źródło zdjęć: digitaltrends.com, blog.firestonecompleteautocare.com

Czytaj także

Jak wymienić olej i filtr oleju

Kiedy ostatni raz zmieniłeś olej? Oto jak samodzielnie zmienić olej i filtr oleju w swoim samochodzie. Aby prawidłowo i...