- TDI oficjalnie wprowadzono przez VAG w latach 80.; Audi 100 2.5 TDI 1989.
- Fiat jako pierwszy opatentował bezpośredni wtrysk w latach 80., zapoczątkowując common-rail.
- VW łączył turbo-doładowanie z bezpośrednim wtryskiem, by zwiększyć moc.
- Afera Dieselgate w 2015 zaostrzyła normy emisji i reputację diesli.
Silniki TDI (Turbocharged Direct Injection) zrewolucjonizowały przemysł motoryzacyjny, oferując imponującą równowagę między mocą, wydajnością a niskim zużyciem paliwa. Mimo że niemal każdy o nich słyszał, niewielu zna fascynujące szczegóły dotyczące ich pochodzenia, rozwoju i kultowych modeli, które przeszły do historii.
Kto pierwszy użył nazwy TDI?
Termin TDI został oficjalnie wprowadzony przez Volkswagen-Audi Group (VAG) w latach 80., jednak koncepcja silnika wysokoprężnego z bezpośrednim wtryskiem i turbodoładowaniem istniała już w latach 70. Pierwszym seryjnym modelem, który oficjalnie nosił nazwę TDI, było Audi 100 2.5 TDI, zaprezentowane w 1989 roku.
Jednak zanim Volkswagen spopularyzował ten termin, inne firmy już pracowały nad podobnymi technologiami:
- Fiat jako pierwszy opatentował system bezpośredniego wtrysku paliwa do silników Diesla w latach 80., torując drogę dla technologii common-rail.
- Peugeot i Mercedes-Benz eksperymentowały już wcześniej z wydajnymi silnikami Diesla, ale bez bezpośredniego wtrysku paliwa.
Volkswagen połączył istniejące technologie w turbo-doładowanym silniku wysokoprężnym z bezpośrednim wtryskiem paliwa, zapewniając wyższą moc i niższe zużycie paliwa.
Historia silników wysokoprężnych z bezpośrednim wtryskiem paliwa
Silniki Diesla zostały po raz pierwszy zastosowane w samochodach osobowych przez Mercedes-Benz w 1936 roku w modelu 260D. Jednakże wykorzystywały one wówczas wtrysk pośredni, co ograniczało ich efektywność.
Kluczowe momenty w rozwoju nowoczesnych silników Diesla:
✔ 1936: Mercedes-Benz 260D – pierwszy seryjny samochód z silnikiem Diesla.
✔ 1976: Mercedes-Benz wprowadza turbo-doładowany silnik Diesla do aut osobowych (300SD).
✔ 1982: Fiat rozwija pierwszy system bezpośredniego wtrysku paliwa dla samochodów osobowych.
✔ 1986: BMW prezentuje pierwszy silnik Diesla z turbosprężarką o zmiennej geometrii łopatek (BMW 524td).
✔ 1989: Volkswagen debiutuje z pierwszym oficjalnym silnikiem TDI – Audi 100 2.5 TDI.
✔ 1998: Volkswagen Golf IV 1.9 TDI PD (Pumpe Düse) – rewolucjonizuje wydajność silników Diesla.
✔ 2003: Silniki common-rail stają się nowym standardem w branży (Fiat-JTD, Mercedes CDI, BMW D).
✔ 2015: Afera Dieselgate obniża reputację silników Diesla i prowadzi do zaostrzenia norm emisji spalin.
Najbardziej znane silniki TDI
Na przestrzeni lat Volkswagen wyprodukował jedne z najbardziej kultowych silników TDI. Oto kilka z nich:
1.9 TDI (1991 – 2010)
- Najbardziej rozpoznawalny silnik Diesla grupy Volkswagen.
- Warianty mocy: 75 KM, 90 KM, 110 KM, 130 KM, 150 KM (ARL).
- Najbardziej niezawodne wersje: ALH (90 KM) i AFN (110 KM).
- Montowany w modelach takich jak Volkswagen Golf III i IV, Passat B5, Audi A4 B5, Skoda Octavia I.
- Słynął z niskiego zużycia paliwa i legendarnej trwałości.
2.5 TDI V6 (1997 – 2005)
- Stosowany w luksusowych modelach Audi i Volkswagen.
- Warianty mocy: 150 KM, 163 KM, 180 KM.
- Krytykowany za problemy z rozrządem i szybkie zużycie wałka rozrządu.
2.0 TDI PD i Common-Rail (2003 – obecnie)
- Następca silnika 1.9 TDI, początkowo z technologią Pumpe Düse (PD).
- Pierwsza wersja (BKD) miała problemy z głowicą cylindrów, ale późniejsze wersje były bardziej niezawodne.
- Nowoczesne wersje wykorzystują Common-Rail, co zapewnia cichszą i bardziej efektywną pracę.
V10 TDI (2002 – 2010)
- Jeden z najbardziej imponujących silników Diesla w historii.
- 5.0 litra, początkowo 313 KM, później 350 KM.
- Stosowany w Volkswagen Touareg i Phaeton.
- Znany z wysokich osiągów, ale także wysokich kosztów utrzymania.
6.0 V12 TDI (2008 – 2012)
- Najmocniejszy silnik Diesla użyty w seryjnie produkowanym samochodzie osobowym.
- 500 KM i 1000 Nm momentu obrotowego, stosowany w Audi Q7 V12 TDI.
- Oparty na technologii Audi z wyścigów długodystansowych.
TDI w motorsporcie
Volkswagen i Audi udowodniły potencjał silników TDI w sportach motorowych:
- Audi R10 TDI (2006-2008) – pierwszy prototyp Diesla, który wygrał Le Mans 24h.
- Audi R15 i R18 TDI – kontynuowały serię sukcesów na Le Mans.
- Volkswagen Touareg TDI – zwycięstwa w Rajdzie Dakar.
Te osiągnięcia przyczyniły się do pozytywnego wizerunku silników Diesla przed aferą Dieselgate.
Afera Dieselgate i jej wpływ na silniki TDI
W 2015 roku Grupa Volkswagen została uwikłana w globalny skandal związany z manipulacją testami emisji spalin w silnikach TDI. W niektórych modelach oprogramowanie fałszowało rzeczywiste emisje NOx podczas oficjalnych testów.
Afera doprowadziła do:
- Miliardowych kar finansowych dla Volkswagena.
- Zakazu stosowania silników Diesla w niektórych miastach.
- Spadku sprzedaży samochodów z silnikami Diesla i przyspieszonego przejścia na pojazdy hybrydowe i elektryczne.
Chociaż Dieselgate nadszarpnęło reputację TDI, Volkswagen nadal produkuje nowoczesne, czystsze i bardziej efektywne silniki Diesla.
Przyszłość silników TDI
Mimo że sprzedaż samochodów z silnikami Diesla spada, Volkswagen i inne firmy nadal rozwijają tę technologię. Najnowsze generacje silników TDI oferują:
✔ Zaawansowane filtry cząstek stałych, redukujące emisję.
✔ Systemy AdBlue (SCR), które neutralizują NOx.
✔ Hybrydowe układy Diesla, zwiększające wydajność.
Jednak wraz z rozwojem elektromobilności w ciągu najbliższych 10-15 lat silniki TDI mogą stać się coraz rzadsze.
Silniki TDI odegrały kluczową rolę w motoryzacji, łącząc wydajność i oszczędność paliwa. Od legendarnego 1.9 TDI po potężny V12 TDI, ta technologia przez dekady dominowała na rynku.
Chociaż przyszłość należy do samochodów elektrycznych, silniki TDI pozostają jednymi z najbardziej cenionych rozwiązań dla kierowców poszukujących ekonomicznej i niezawodnej jednostki napędowej.
